3 hafta süren bekleyiş tahmin edildiği gibi sona erdi: UMPC platformunun kod adı Microsoft tarafından Origami olarak belirlenmiş ve hakkaten de bu cihazlar bildiğimiz Tablet PC‘nin ufaltılmış versiyonuymuş.

Evet, “Origami Nedir?” sorusunun cevabı kısaca bu. Tabi bu çok yüzeysel olmakla beraber Origami‘yi farklı kılan özellikleri gözardı etmek anlamına geleceğinden cevabı biraz açmak gerek.

Origami her şeyden önce bir Windows XP uyumlu bilgisayarın bütün özelliklerine sahip. Yani bilgisayarınızda kullandığınız herhangi bir uygulama, örneğin Photoshop, Origami üzerinde çalışacak. Bu çok şaşırtıcı gelmese de Windows Mobile tabanlı cihazlara göre en büyük artısı bu.

Bu noktada Tablet PC‘den farkını da belirtmek gerek. Origami standart bir Tablet PC 2005 cihaz değil, beraberinde kilit bir uygulama pakediyle geliyor: Windows Touch Pack. Paketin dikkat çeken uygulamalarından biri Origami‘nin ele avuca sığmasının avantajını sonuna kadar kullanacak olan DialKeys yazılımı. DialKeys, sol ve sağ alt köşelere yerleşmiş, kısayol tuşları ile destekli bir sanal klavye. Fortune Fountain isimli nispeten küçük bir yazılım şirketinin ürünü olan DialKeys ile Origami, kalemsiz yazı yazabilmeyi ve uygulama kısayollarıyla sık kullandığınız uygulamalara tek tıklamayla ulaşabilmeyi sağlıyor. Bu noktada bir diğer konu dikkat çekiyor. Tablet PC‘lerde zorunlu olan manyetik kalem/digitizer ikilisi burada yok. Gerek ekran boyutunun küçülmesi, gerek daha yüksek işlevsellik adına verilmiş doğru bir karar.

Bir diğer Windows Touch Pack bileşeni ise uygulamalara ve dokümanlara ulaşmayı Windows XP arayüzüne göre daha pratik hale getiren bir yazılım: program launcher. Windows XP Media Center Edition arayüzünden oldukça etkilenmişe benzeyen uygulama, oldukça pratik ve parmağınızla kullanabieceğiniz şekilde tasarlanmış. Ayrıca ekranın üst bölümü, cep telefonlarında görmeye alıştığımız türden sinyal ve pil seviyesi göstergeleri için ayrılmış. Ekran görüntülerinden ne demek istediğimi daha net görebilirsiniz.
Bunlar görünenler. Bir de görünmeyen, daha doğrusu ilk bakışta farkedilemeyecek güncelleme var: Touch Improvements. Windows XP arayüzünü küçük bir ekranda kalem ve parmakla daha rahat kullanmayı sağlayan 10a yakın özellik arasında kaydırma çubuklarını genişletmek, arayüz düğmelerini büyütmek gibi ince ayarlar var.

Pakette gelen uygulamalara devam edersek, kalem/el ile kullanım için tasarlanmış Sudoku ve Windows Media Player için tema/skin eklentisi yapılmış. Bunlar diğerlerine nazaran daha basit eklentiler de olsa, hep kullanım kolaylığını artırmaya yönelik. Örneğin tema, müzikçaları 800×480 ekranda parmaklarla idare etmeyi kolaylaştıracak şekilde hazırlanmış. Sudoku ise yine kalem ve/ya parmakla kullanım için tasarlanmış.

Standart bir Tablet PC ile kıyaslandığında geliştirmeler bu kadar. Cihazın kullanılabilirliği ortalama bir Tablet PC‘den çok daha yüksek gözüküyor. Yani “OQO, Sony U50 veya Motion LS800 gibi cihazlardan farkı ne bunun?” sorusunun cevabı tamamen üzerinde gelen yazılımda saklı ancak bunlarla sınırlı değil.

Teknik özelliklerin üzerinden geçersek, göz kamaştırıcı olmaktan uzak olduğunu ve bunun büyük bir dezavantaj olabileceğini düşünebilirsiniz. 900MHz/1GHz civarlarında dolaşan ultra düşük voltajlı (ULV) işlemci seçenekleri performanstan ziyade pil ömrünü hedefliyor. 256MB-512MB seviyelerinde dolaşan bellek miktarları ise Origami‘nin bir diğer eksik görünen yönü. Özellikle üzerinde sabit diskten çalışan Windows XP tabanlı Tablet PC işletim sistemini düşünürseniz kısa sürede uygulamalara erişmek işkence haline gelebilir. Bu noktada nasıl bir çözüm sulacağı da meçhul: işlemci ve RAM hangi sınırlara çıkıyor, bu küçük cihazın pil ömrü nedir, Vista‘nın Aero‘su gelirken eski arayüzle mi yetineceğiz? Bütün bu sorular şu an yanıt bekliyor, netleşmeden katı eleştiriler sadece varsayımlara dayanabilir, göreceğiz.

Bütün bu soru işaretleri ve performansla ilgili kaygıların temelinde yatan bir konu var: fiyat/performans oranı. Platformun mimarı Otto Berkes‘in Channel 9‘da yayınlanan videosunda da belirttiği gibi teknolojinin sınırları fazla zorlanmamaya çalışılmış. OQO ve benzer ürünlerde sınırlar gerçekten çok zorlanmış, fiyat seviyesi çok 1500$ altına dahi inilemediğinden ürünler beklenen ilgiyi görememişti.

Origami‘de ise bundan 2 yıl önce sevgili dostum Murat’la kafamızda canlandırdığımız taşınabilir bilgisayarın fiyat seviyesine ulaşılmaya çalışılmış. Özellikle alt-uç (low-end) modellerde 599$ fiyat seviyesi yakalandığı düşünülürse başarılmış da. Sırf bu özelliğiyle bile uzun vadede 500$ sınırının altına inecek bu teknoloji benim için bir hayalin gerçek olması olabilirdi.

Olabilirdi dememin tabii ki bir sebebi var: Nokia 770. Daha önce gerek işlemcisi, gerek hafızası ile çok tepki toplayan Nokia 770, her yerde İnternet Tablet olarak anılsa da gerçek bir taşınabilir PC. Aldığı tepkileri cihazı uzun süreli kullandıktan sonra tekrar değerlendirecek de olsam ilk izlenimlerim fazlaca acımasız davranıldığı yönünde. Şu an herkesin ulaşabileceği fiyat seviyesinde(350$) ve Origami ile aynı çözünürlükte görüş alanını sunmasıyla Nokia 770, mobilite namına yapılabilecek her şeyi yapmış.
Cebe sığacak kadar küçük bir Linux PC olan Nokia 770, kıyasladığımızda Origami‘nin 1/3′ü kadar boyuta sahip ve neredeyse 1/3 fiyata satılıyor. Teknik özellikleri çok daha zayıf da olsa, konu web browsing, email, not defteri, ajanda gibi özelliklere gelince bu farkın önemi olmayacaktır. Sadece zengin çokluortam uygulamaları, oyunlar, video ve müzik gibi yüksek depolama alanı gerektiren uygulamalara gelince Nokia 770 sınıfta kalıyor: ne kadar ekmek o kadar köfte anlayacağınız.

Çok kıyaslamamak gerektiğini zaman zaman düşünsem de Nokia 770 ile Origami, gerek ekran çözünürlükleriyle, gerek kullanım alanlarıyla birebir rakip gözüküyorlar. Pazarın kızışması için Nokia 770‘in üstün fiyat avantajı kırıldığında neler olacağını görmemiz ve bunun için de tabii ki beklememiz gerekecek.

Origami ile tanışma için bu kadar yeter sanırım. Farklı Origami prototipleri, işleve yönelik özel tasarımlar, bu cihazların kurumsal uygulamalardaki yeri gibi konular zaman içinde şekillenecek. Microsoft’un çok başarılı birkaç çalışanını da bir araya getiren Origami projesi, her ne kadar büyük yenilik olmasa da bence mobilite adına yılın atılımı olmaya aday.